Kedi ve Köpeklerde Acil Durumlar: Ne Zaman Veterinere Gitmeliyiz?
“Acil mi, sabaha kadar bekleyebilir mi?” Kedisi ya da köpeği rahatsızlanan pek çok kişinin aklından önce bu soru geçiyor. Bir kez kusan ama ardından oyununa dönen bir köpekle, kusarken belirgin biçimde halsizleşen bir köpeği aynı şekilde değerlendiremeyiz. Kedi ve köpeklerde acil durumlar söz konusu olduğunda belirtinin yanında hayvanın genel hali de önemlidir.
Bu yazıda, videomuzdaki altı soruyu biraz daha ayrıntılı ele aldık. İdrar yapamama, nefes almakta zorlanma veya yüksekten düşme varsa yazıyı bitirmeyi beklemeden en yakın açık veteriner kliniğine başvurun.
Kedim 24 saattir yemek yemiyor. Beklemeli miyim?
Kedinizin bir öğünü yarım bırakmasıyla bir gün boyunca hiçbir şey yememesi aynı durum değildir. Yaklaşık 24 saattir yemek yemiyorsa aynı gün veteriner hekiminizle görüşün. İştahsızlık kedilerde kısa sürede ciddi sorunlara neden olabilir; altında yatan nedenin de araştırılması gerekir.
Bu süre, “24 saat dolana kadar bekleyebilirim” anlamına gelmez. Özellikle yavru bir kedide veya başka belirtiler de varsa daha erken yardım alın. En son ne zaman ve ne kadar yediğini, su içip içmediğini ve kusma olup olmadığını söyleyin. Ağzına zorla mama vermek yerine nasıl beslemeniz gerektiğini hekiminize danışın.
Köpeğim kusuyor ama keyfi yerinde. Acil mi?
Tek seferlik kusma ile gün içinde tekrarlayan kusmanın aciliyeti farklı olabilir. Ancak köpeğinizin hareketli olması tek başına bir sorun bulunmadığını göstermez. Kusma tekrar ediyorsa, suyu tutamıyorsa, iştahı azalmışsa veya halsizlik başlamışsa değerlendirmeyi ertelemeyin.
Bir şey yemiş olabileceğini düşünüyorsanız bunu da belirtin. Özellikle yabancı cisim veya zehirli madde yutma şüphesini, karında şişliği ya da kusmaya çalışıp çıkaramamayı sıradan bir mide rahatsızlığı gibi değerlendirmeyin. Bu durumlarda acil yardım gerekir. Evde kendiniz ilaç vermek veya kusturmaya çalışmak yerine kliniği arayın.
Kedim yüksekten düştü ama yürüyor. Yine de gelmeli miyim?
Evet. Yüksekten düşen bir kedinin ayağa kalkıp yürümesi, yaralanmadığı anlamına gelmez. Dışarıdan kolayca anlaşılmayan yaralanmalar olabilir. “Biraz izleyelim, kötüleşirse gideriz” diye beklemek yerine veteriner kontrolüne götürün.
Kedinizi tekrar yürütüp iyi olup olmadığını denemeyin. Mümkün olduğunca az hareket ettirerek güvenli biçimde taşıyın; nasıl taşıyacağınızdan emin değilseniz yola çıkmadan kliniğe danışın. Düşmenin yaklaşık saati, yüksekliği ve sonrasında gördüğünüz değişiklikler muayenede işe yarar. Nefes almakta zorlanma veya belirgin halsizlik varsa bunu hemen söyleyin.
Köpeğim ishal ama enerjisi yerinde. Ne yapmalıyım?
İshalin aciliyetini yalnızca köpeğinizin enerjisine göre belirlemeyin. Ne sıklıkta olduğu, kan görülüp görülmediği, kusmanın eşlik edip etmediği ve köpeğinizin yaşı önemlidir. Yavru, yaşlı veya bilinen hastalığı bulunan bir köpekte daha erken veteriner görüşü almak gerekir.
Dışkıda kan, belirgin halsizlik, tekrarlayan kusma veya hızlı kötüleşme varsa beklemeyin. Hafif görünen ama devam eden ishalde de hekiminizle görüşün. Her köpek için geçerli bir “24–48 saat bekleme” kuralı yoktur. Son günlerde mama değişikliği yapıp yapmadığınızı, farklı bir yiyecek yiyip yemediğini ve kullandığı ilaçları paylaşın.
Kedim kuma giriyor ama idrar yapamıyor. Acil mi?
Bu durum acildir. Kediniz sık sık kuma gidiyor, ıkınıyor ama idrar çıkaramıyor veya yalnızca birkaç damla çıkarıyorsa idrar yolu tıkanıklığından şüphelenilebilir. Özellikle erkek kedilerde görülebilen tıkanıklık, kısa sürede hayatı tehdit eden sorunlara yol açabilir.
Sabahı beklemeyin; en yakın açık veteriner kliniğine başvurun. Karnına bastırarak idrar yaptırmaya çalışmayın ve evdeki ilaçlarla zaman kaybetmeyin. En son normal miktarda idrarını ne zaman yaptığını biliyorsanız hekime söyleyin. Konuyu kedilerde idrar yapamama yazımızda da anlattık; ancak böyle bir belirti varsa önce acil başvuruyu yapın.
Köpeğim geceleri öksürüyor. Hemen gelmeli miyim?
Gece öksürüğü tek başına nedenini söylemeye yetmez. Öksürükle birlikte nefes almakta zorlanma, dil veya diş etlerinde morarma ya da bayılma varsa acil değerlendirme gerekir. Bu belirtilerde video çekmek veya öksürüğün geçmesini beklemek için başvuruyu geciktirmeyin.
Solunumu rahat olsa da devam eden, sıklaşan veya uykusunu bölen öksürük için muayene planlayın. Ne zamandır olduğunu ve hangi anlarda arttığını anlatın. Güvenli bir anda çekilmiş kısa kayıt yardımcı olabilir. Randevu alırken öksürüğü önceden belirtin. İlgili bilgi için köpeklerde kuru öksürük yazımıza bakabilirsiniz.
Kliniği ararken hangi bilgileri vermeliyim?
Hayvanınızın yaşını, mevcut hastalıklarını, kullandığı ilaçları ve şikâyetin başlama saatini söyleyin. “Halsiz” veya “kusuyor” demenin yanında, normal halinden nelerin değiştiğini anlatın. Aciliyeti birlikte değerlendirebilmek için bu ayrıntılara ihtiyacımız var.
Telefonla görüşürken mümkünse son normal öğünün, idrarın ve dışkılamanın zamanını hatırlamaya çalışın. Kaç kez kustuğunu veya öksürüğün ne kadar sürdüğünü yaklaşık olarak belirtmeniz de yardımcı olur. Emin olmadığınız bilgileri tahmin ederek kesinleştirmeniz gerekmez; gördüğünüzü anlatmanız yeterli.
Kliniğe gelirken varsa önceki tahlilleri ve kullandığı ilaçların listesini yanınıza alın. Düzenli takip eden hekiminizin bildiği bir hastalık, yeni başlayan şikâyetin değerlendirilmesinde önemli olabilir. Acil bir durumda bunları toplamak için çıkışı geciktirmeyin. Yoldayken bir yakınınız kliniğe haber verebiliyorsa, hangi belirtiyle geldiğinizi ve tahmini varış saatinizi paylaşabilir.
Çekmeköy’deki Çizmeli Kedi Veteriner Kliniği’ne 0216 612 89 42 numarasından ulaşabilirsiniz. Hayatı tehdit eden belirtilerde bize ulaşmayı beklemeden en yakın açık kliniğe gidin.
Adres: Mimar Sinan Mahallesi, Ethem Sokak No: 10, Çekmeköy / İstanbul.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir. Hayvanınıza özel muayene ve veteriner hekim değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Kaynaklar: Cornell – Kedilerde iştahsızlık; Cornell – Alt idrar yolu hastalıkları; Cornell – Acil durumlar; VCA – Acil değerlendirme belirtileri.
